scheepsjournaal Fred

Ahoi, iedereen die van onderweg-zijn houdt en die benieuwd is naar wereldvrede. Ik ben op ontdekkingsreis vertrokken. Hier lees je mijn scheepsjournaal ‘Fred’. In het Noors betekent fred vrede. Ik ben dus onderweg naar Fred. Vanaf nu mag je me Freddie noemen.

Je leest hier een omgekeerd relaas van mijn reis: het bovenste item is het laatste.

liedjes

Tijdens de zangsessie in Gent vroeg ik de mensen of ze me wilden helpen om de ideale verjaardagsplaylist samen te stellen. Ik had mijn startlijst afgedrukt en er grote papieren bij gelegd: “Duid aan wat je tof vindt en wat je wil veranderen.” Ik moet grinniken als ik de bladen hier voor me zie: veel Italiaans kwam erbij, en Adele, en Pommelien, en duetten, en tekeningen, en hartjes, en liefde-liefde-liefde voor muziek. Oh boy, samenwerken met dit publiek is de leukste en spannendste bezigheid van alle bezigheden in mijn missie. 

zangsessie bij Ha Concerts

Wanneer ik kan optreden met voldoende ruimte in mijn hoofd om tijdens dat optreden ook stil te staan bij wat de volgende stap is, bij hoe lang iets mag duren, bij waar ik mijn ogen wil laten rusten, bij wat ik op welke manier wil vertellen… dan zit ik op een goei wei. 

De prijs die ik daarvoor betaal is een korte afstand tussen mijn ervaring en het totale geluid dat we met die 430 zangliefhebbers samen voortbrengen. “Ik zit er niet helemaal in,” hoor ik dan in gedachten. Soms overkomt me dat wél: dan word ik op gezogen in de geluidsbubbel van al die stemmen. En zo verschilt elke sessie van elke andere sessie door iets dat ik meestal heel precies kan aanduiden. En zo blijft het boeiend. En zo blijft de verwondering. En zo kan ik wellicht nog jarenlang met dit werk blijven doorgaan. 

vaart

“Mocht ik in de jury zitten van jouw subsidieverstrekker en je kwam nu op tussentijdse evaluatie, dan zat ik met open mond te luisteren. Zoveel vaart, zoveel vernetwerking en zoveel visie. Ik hoor je soms twijfelen of je niet al verder had moeten staan… Nee. Dit is alles wat het moet zijn.” 

Tip: als je me ooit stil wil krijgen, dan moet je genoeg kennis van zaken hebben en zoiets tegen me zeggen. En dan de stilte laten. 

gruwel

Tijdens een dansvoorstelling werd het me te veel. In de opvoering van een storm kreeg ik zoveel stroboscoop en zo’n dreunende muziek over me heen, dat heel mijn lichaam “STOOOOOOOOP!!” schreeuwde. Het ging zo ver dat overgeven de meest logische volgende stap zou zijn geweest. Implosie, zo voelde het.

In een theaterzaal kom je terecht in een sociale omgeving met een ongeschreven contract: je blijft op je stoel, en je beweegt of roept niet. Je schreeuwt niet “STOP”. Wat wel kan is dat je je oren dichtstopt en dat ieder voor zich een visueel anker  zoekt waarop je kan focussen. Maar je grijpt niet in. Of heb ik het verkeerd begrepen? Had ik wel kunnen aangeven dat dit voor mij veel te veel was? Of had ik vooraf een waarschuwing gewild? Mocht de stroboscoop zijn aangekondigd, dan had ik nooit “Awel ja” gezegd tegen de uitnodiging om deze voorstelling samen te bekijken. Maar wil ik dat dan, dat alles vooraf verteld wordt? Wat is het me waard om de dagen na een voorstelling nog na te genieten van verrassende wendingen in een voorstelling? Wil ik betalen met de herbeleefde gruwel die ik de nachten nadien ervaar wanneer ik mijn ogen sluit en ik de desoriënterende implosie weer voel? 

puzzled

Ik schrik er elke keer van dat bedrijfsleiders die een veel grotere omzet draaien en veel meer personeel begeleiden, onder de indruk kunnen zijn van de strategische omkadering van mijn missie. “Kan dat dan?” vraag ik me af – “Kan je ook een groot bedrijf leiden zonder zulke strategie, zonder duidelijke missie en visie? Waar leiden zij hun mensen dan naartoe? Waar maken zij hun mensen dan warm mee? Waarvoor belonen zijn hun mensen dan?” … ‘To be puzzled‘ is een gepaste omschrijving voor wat er dan in mijn hoofd gebeurt. 

zoeken

Een opvatting die ik graag ontkracht is de idee dat mensen die ziek zijn moeten (blijven) zoeken naar een oplossing. 

iets dat ik graag geloof

“Engrave this upon my heart: There isn’t anyone you couldn’t love once you’ve heard their story.”
—Mary Lou Kownacki, OSB

opdagen

“Hoe komt het dat jij zo consistent kan opdagen?” vroeg een vriendin me. Ik trok m’n schouders op. Ik geloof dat dit komt omdat mijn focus niet op de taak ligt, maar op het proces dat de taak omkadert. Een voorbeeld: wanneer ik mijn administratie op orde breng – iets wat ik werkelijk moppersmurf-gewijs háát – dan ben ik niet bezig met mijn administratie, maar met het nakijken of het to do-lijstje van mijn administratie nog volledig is. En passant is mijn administratie verwerkt. Een vergelijking: een loodgieter test of zijn methode om buizen te ontstoppen ook in dit geval werkt, en tijd terwijl is de buis waarmee hij de methode nakijkt ook ontstopt. 

cadeaus

Eén van de curieuze inzichten die ik opdeed in mijn onderzoek naar generositeit is dat er een spanning zit op de combinatie “cadeau + helpen”. Denk bijvoorbeeld aan iemand die jou wil bedanken voor iets en die je daarvoor een massage wil geven, of bedanken + een maand lang je was doen. Ik begrijp nog niet helemaal hoe het komt, maar daar wringt iets. Daar kom je in een dubbele sociale afspraak terecht. Herken je dat? 

"Terror was the driver, but the true existential experience of totalitarianism was loneliness. [...] What prepares men for totalitarian domination in the world, Arendt wrote in an essay that she began that summer, is the fact that loneliness, once a borderline experience usually suffered in certain marginal social conditions like old age, has become an everyday experience of the evergrowing masses of our century."

[Lindsey Stonebridge, We are free to change the world – Hannah Arendt’s Lessons in Love and Disobedience, 150]

boek

“Er is een boek dat iedereen zou moeten lezen.” Kan je zo’n dingen zeggen? Heeft dat zin? Zit daar waarheid in? Wel… als er waarheid in zit, dan nomineer ik Apeirogon van Colum McCann. In deze roman lees je over een haast onmogelijke vriendschap, over verdriet als bron en stuwende kracht tot verbinding en actie, en over hedendaagse taferelen binnen een historisch conflict. En (!) er staat een vredesduif op de kaft. [schouderophaal] Hoe content kan een mens worden van literatuur en inzicht? 

Vlieg met me mee 💢 nieuwsbrief

In een reeks van nieuwsbrieven kan jij mijn onderzoek naar generositeit volgen. Leer samen met mij hoe we meer vrijgevigheid in de wereld kunnen brengen en wat de kracht van elkaar helpen precies betekent. 

schrijf je nu in

We gebruiken het woord 'veiligheid' om anderen de mond te snoeren. Maar daar gaat het niet om, het gaat om het bezetten van andermans leven, andermans land, andermans hoofd. Het gaat om controle. Dus over macht. En het trof me als een mokerslag dat het idee klopt, dat je de macht hebt om de waarheid te zeggen. De macht kent de waarheid al. Maar probeert die te verhullen. Dus je moet je uitspreken tegen de macht. En ik begon toen in te zien dat we de plicht hebben om te proberen te begrijpen wat er gaande is. Als je eenmaal weet wat er gaande is, ga je denken: wat kunnen we eraan doen? We kunnen niet langer de mogelijkheid verwerpen om naast elkaar te leven. Ik zeg niet dat we iedereen per se aardig moeten vinden, of zoiets sentimenteels of vrijblijvends, maar ik zeg dat we iedereen aardig MOGEN vinden.

[Colum McCann, Apeirogon, 253]

aankijken

Als ik de pijn maar wil aankijken opdat hij verdwijnen zou, dan maak ik mezelf iets wijs. Als ik de migraine maar uitnodig om te verschijnen, ruimte geef en vasthoud met het doel om hem uit te roeien… dan gaat het om een verlangen naar iets anders en het wegduwen van wat er nu is. Wat er nu is, is uitzichtloosheid. 

nieuwjaarsbrief

Ik kreeg een nieuwjaarsbrief van één van m’n teamleden. Als je wil weten hoe je mijn hart kan laten opspringen, dan is zo’n brief een goeie gok. Dankbaarheid om nabijheid en inzicht in wat ik tracht te bereiken in mijn omgang met anderen, waren maar twee van de cadeaus die tussen de woorden vervlochten zaten. Hoe fijn is dat om gezien te worden? Om geapprecieerd te worden? En om na het dansen met een blad papier te beseffen dat er een jaar vol gedeeld zangplezier voor ons klaar ligt? 

En alsof dat nog niet genoeg is, kreeg ik van haar ook nog volgende inzichten:

  • “Generositeit vertrekt vanuit een hart dat overloopt. En dan geeft het niet wat de aardse waarde van het geschenk is. Het is de gratie waarmee het gegeven werd die het waardevol maakt.”
  • “Het mooiste wedergeschenk is de act van het laten meevoelen van je dankbaarheid en de oprechte blijheid om wat de ander je gegeven heeft.”

zangsessie met ambtenaren

Een afwijzing kan ook een cadeau zijn. Wanneer 20% van de genodigden wegloopt wanneer ze horen dat er van hen verwacht wordt dat ze gaan zingen, blijven er 100% geëngageerde zangvogels over. Iedereen in de zaal heeft gekozen om mee te doen. Fijn is dat!

standaard

Ik ben 41 jaar moeten worden om te beseffen dat er heel veel mensen zijn wiens lijf niet  standaard stijf of gespannen of pijnlijk aanvoelt. Bij hen zijn zulke sensaties signalen voor een bijzondere situatie. 

brievenproject

Hoogdag! Feest! 

Deze week startte ik een nieuw onderdeel van ons onderzoek naar generositeit op. Met vier schrijvers correspondeer ik twintig brieven lang over onze persoonlijke ervaringen met generositeit. Elk van deze schrijvers draagt al jarenlang een fysieke en/of mentale kwaal met zich mee. Het feit dat ze JA zeiden op mijn vraag om dit te doen en dat het nu begonnen is, maakt mij kwispelstaartend blij. 

brievenproject

zeehond

Eén van de spannendste momenten in een onderzoek vind ik wanneer je professionals vertelt wat je ambieert. Ik verstuurde het opzet en de onderzoeksvragen van mijn queeste naar de kracht van generositeit naar onderzoekers aan universiteiten en enkele zogenaamde rotten in het vat. 

Beeld je een zeehond in die luid “Jaaaa” gilt en met zijn korte pootjes tegen elkaar klapt. Ongeveer zo sprong ik van mijn bureau op toen ik hun reacties las. Het zag er wellicht niet elegant uit, maar de blijdschap spatte ervan af.

Zij houden zich niet in, hoop ik, en er zijn meervoudige vraagtekens bij haalbaarheid en afbakening van het opzet van dit onderzoek. Toch kan niet anders dan enthousiast worden en standhouden in mijn ambitie om werkelijk alles te weten te komen. “Het mag alles worden,” hoor ik dan in mijn hoofd. 

haalbaar

Soms kom ik de hoeveelheid pijn in mijn lichaam even helemaal onder ogen. Dan besef ik dat ik wel leef naar die hoeveelheid ongemak, maar dat ik me er vaak niet van bewust ben. Ik heb mijn leven erop ingericht, maar sta niet telkens stil bij waarom dat zo is. Dat zou permanent ook niet kunnen, geloof ik. 

Als ik het al niet besef… hoe moeilijk is dat dan voor een dokter die mij om de drie maanden tien minuten in zijn kabinet ziet? Is het überhaupt haalbaar om zo’n controlearts van een verzekeringsmaatschappij of mutualiteit een realistisch beeld te geven waarop zij hun oordeel kunnen baseren? Hoe kan ik hen helpen? Moet ik nog meer parameters tracken? Of zouden zij meer vertrouwen kunnen hebben in de persoon die voor hen zit? Ik vraag me af of ik iemand ken die even graag voluit zou kunnen knallen, zonder lichamelijke teugels die mij daarvan weerhouden. 

Ik leer dat eerlijkheid me in zo’n kabinet niet helpt. Dat vind ik vervelend. Als ik daar integer handel, bouwt dat niet op aan meer zorg of ondersteuning. Een menselijke verbinding opbouwen met een controle-arts en eerlijk vertellen over mijn ervaring, inclusief mijn inzichten over hoop en verbetering of uitdieping van de ervaring, worden tegen me gebruikt. Of ben ik niet volledig genoeg? Of hoe speel je dit spel? 

zingende steden

Met onze boekingsagente smeedde ik grote plannen: vanaf dit jaar werken we toe naar enkele grote Zingende Steden. Dit zijn plekken waar we minstens vier keer per jaar met gróte groepen mensen samen zingen

Onze zangsessies vormen hier een locomotief waar lokale initiatieven hun wagonnetje aan kunnen hangen om samen maatschappelijke impact op te schalen: NT2-klassen komen meezingen en bestuderen de liedjes vooraf in de klas, OCMW-buddy’s nemen deel zonder dat er enig onderscheid voelbaar is met deelnemers die nog nooit een sociale instelling van dichtbij hebben moeten ervaren, jeugdorganisaties plannen de zangsessies als ledenactiviteiten, … 

planning

Mijn assistente is een reddingsboei voor me. Eén van haar taken waardoor ze onmisbaar is geworden is agendabeheer. Ze bestiert mijn planning volgens tientallen regels die we samen opstelden:

  • om de vier à zes weken een ‘binnenweek’ waarin ik de deur niet uit moet,
  • online teammeetings worden geclusterd, 
  • artistieke ontwikkeling krijgt prioriteit,
  • …

2026 💢 het jaar van de generositeit

2026 zou het jaar van de generositeit kunnen zijn. Het jaar waarin ik focus op meewind. Ik heb vaker gezegd dat ik slipstream mis in mijn werk. Als pionier kan ik maar beter aannemen dat de kans op slipstream veel kleiner is dan op meewind. Steun komt sneller van achterin. 

Peace Pigeons

De eerste aflevering van mijn nieuwsbrief ging de deur uit. Vanaf nu kan je alle lessen die ik onderweg leer ook ontvangen in je mailbox. Iedereen die instapt ontvangt de eerste aflevering, of je nu gisteren inschreef of dat binnen een half jaar doet. Zo nemen communicatiewonder Claire en ik je mee in m’n generositeitsonderzoek en mijn zoektocht naar wat mensen vlot verbindt met elkaar.

vlieg met me mee

jubilea

Zowel pianiste Saskia als pianist Ilja vieren volgend jaar hun tienjarig jubileum bij Allez, Chantez! Hoe Fijn Is Dat???!! Ik voel me bevoorrecht dat ik met zo’n toppers mijn ding mag doen. Zij bieden het comfort dat ik als basis mag nemen voor mijn dirigeren.

zangsessie in Wintercircus Gent

“Als je je werk in deze zaal kan doen, kan je het in elke zaal,” vertelde de event manager van het Wintercircus me. De akoestiek deed me inderdaad even wankelen, nog versterkt door de emotionele wiebeligheid van mijn artiest van de afgelopen weken. Toch verbaasde ik mezelf en vroeg ik tijdens de pauze hulp aan technieker Bryzze en pianist Ilja… om van daaruit mezelf heruit te vinden. Denk aan de feniks die oprijst uit haar assen. Ik amuseerde me. Ik kon voelen hoe graag de mensen daar waren. Het plezier dat zij maakten kon nu ook bij mij binnenkomen en ik genoot van hoe zij zongen, samen, met hun buurzangers. 

930 zangers… het was lang geleden dat ik nog eens zo’n grote groep mocht helpen om voluit te klinken. Maar natuurlijk kan ik dat. Soms is het vooral ongelofelijk dat ik dat zelf niet helemaal geloof. Dan lijkt het alsof ik verstrikt geraak in zelftwijfel en onzekerheid. Maar dit is wat ik doe. Ik ben die vrouw die haar wereld samen laat zingen. En vandaag was die wereld 930 zangers én ik.

impact

Het gemiddeld aantal zangers per show steeg in 2025 van 313 naar 370. We laten nu met zeven shows minder evenveel mensen samen zingen als vorig jaar. Dat vind ik een fijn besef. De groepen worden groter. Door de theorie van Collective Effervescence kan ik ook stellen dat we met die grotere groepen meer impact maken. Des te groter de groep des te sterker komen de boodschappen die we poneren binnen bij de mensen. We maakten in 2025 dus met minder sessies meer impact. Coolio!

uitkijken

Waar ik bijzonder hard naar uitkijk is dat ik volgend jaar een radioprogramma mag maken. Duizenden mensen kunnen dan meezingen vanuit hun auto of woonkamer, alleen of samen met anderen. Wordt dit de meest laagdrempelige manier om werkelijk iedereen te kunnen bereiken?

lijstjes

Wat trekt me aan om te willen helpen?

  • Anderen zien openbloeien
  • Grote emoties mee-voelen met anderen
  • …

Wat weerhoudt me ervan om anderen te helpen?

  • Bekeken worden
  • Angst om iets verkeerds te doen
  • Het besef dat het ongepast is om te helpen
  • …

familiefeesten

Deze gesprekken wil ik (leren) voeren: “En, wat heb jij de afgelopen weken nog geleerd? Wat houdt jou bezig de laatste tijd? Waarom doe jij wat je doet? Waar droom jij van? Wat wil je graag leren de komende tijd? …”

geld

Zij die voldoende geld hebben, betalen vaak veel geld voor een uitgedunde ervaring van alledaagse diensten. Denk aan reizen in eerste klasse, concerten beleven via VIP-tickets, al je eten online bestellen en thuis laten leveren. Ik ben ervan overtuigd dat zij daarmee ook een stuk ongeluk kopen: de prijs voor een plekje buiten de samenleving waarin je al die verschillende mensen kan tegenkomen is duur. Het gevoel van afscheiding is zuur.

medicatie

Sinds vier maanden probeer ik een nieuw medicijn tegen chronische migraine uit. Het werkt. Hoewel mijn lichaam er nog niet helemaal uit is wat ze ermee moet, kan ik vaststellen dat ik minder vaak een zware migraineaanval moet doorstaan. Toch zit er een voos haakje aan: als mijn hoofdpijnsituatie niet nog grondig verbetert, dan is de verbetering niet voldoende om het medicijn nog langer te laten terugbetalen door de mutualiteit. Een rekening van zesduizend euro per jaar zit er dan aan te komen. Soms vraag ik me af of dit allemaal echt gebeurt.

verzekeringen

Ik kreeg een brief waarin een controle-arts van de verzekering voor gewaarborgd inkomen vertelt dat hij vindt dat ik minder ziek ben dan mijn huisarts en neurologe me voorspiegelen. Volgens hem kan ik harder / meer uren werken dan ik nu doe. Dat besluit baseert hij op de tien minuten durende hakkelige conversatie die ik elke drie maanden in zijn kabinet mag doorbrengen. 

Los van het feit dat dat ik dat hilarisch kan vinden, is dat ook triestig in zovele opzichten. Niet in het minste omdat die controle-arts een jonge gast is die jarenlang gestudeerd heeft om dan van alle empathie ontdaan mensen zogezegd objectief en onpartijdig te evalueren. Ik kan nu mijn huisdokter en neurologe een tegenevaluatie laten opmaken. Gelukkig nemen zij standaard meer dan tien minuten tijd om naar mijn verhaal te luisteren. Zal ik al die mensen eens uitnodigen om bij Allez, Chantez! te komen zingen? Of wordt het dan helemaal verwarrend? “Wat staat die zieke vrouw daar op dat podium te stralen?”

luisteren

Luister ik liever naar mensen omdat in het spreken een mogelijks kwetsen schuilt?

ik moet niet vergeten dat ik dit alles met een gekwetst lichaam te doen heb. Waarom vergeet ik dat steeds?

Making room for our own fears, we suddenly have room for the fears of others. Once we have renounced the need to live without suffering, to be special, to be exempt from the losses and doubts that have afflicted all people since the beginning of time, we can see the difficulty of others without being afraid ourselves. […] We can be present, we can give them a listening ear; we can even be helpful and useful to them.

[David Whyte: The Three Marriages, 258]

groei

Ik hoor je twijfelen in je diepe binnenste. Ik zie je wiebelen in je artiestenhart. Het ziet er moeilijk uit wat je nu doet. En toch laat je 930 mensen samen zingen met een kunde waar ik zo-zo trots op ben. Vakmanschap. Superknap. 

Ik vermoed dat je de afgelopen tijd een niveau hoger gespeeld raakte, hoewel dat nu allesbehalve zo voelt. Wellicht ben je bang voor wat nu komen zal. Maar wat nu lijkt op een terugval, zal groei blijken te zijn.

opdagen

Ik wil plaatsen creëren waar vreemden vrienden worden, waar mensen zich niet alleen voelen, waar ze voelen dat ze niet hadden mogen ontbreken, waar ze voluit kunnen zingen en vergeten of ze dat goed kunnen of niet. Ook ik mag daar gewoon opdagen. Ik hoef daarvoor niets meer te worden of zijn. Als ik wakker ben en mijn intentie zit juist, dan komt de magie vanzelf.

aantallen

In de aanloop naar de grote Wintercircus-sessie hoor ik mezelf druk opleggen. Ik heb iets te bewijzen, zo klinkt het wel. Ik besef ook dat ik de honderdtallen waarmee ik reken niet meer naar waarde schat. Het is alsof ik de zevenhonderdste zanger waardevoller ben gaan vinden dan de zeventiende of tweehonderdvijftigste. In dat besef word ik rustig en zacht. Ik hoef geen waarde te destilleren uit het aantal mensen dat met mij wil meezingen. Net zoals ik er geen waardeverlies aan moet koppelen wanneer er xx mensen weggaan omdat ze het niet leuk vinden of mij ronduit irritant of lelijk of stom. Ik vraag me af of ik minder waardevol zou zijn als het vermeende succes van Allez, Chantez! zou stoelen op een schandalig opzet. Wat als ik corrupt blijk te zijn? Ook de verontwaardiging en het verdriet dat hieruit ontstaat zullen waardevolle resultaten voortbrengen. Maar wat zegt dat over mijn waarde? Er zullen nog altijd mensen me graag zien, geloof ik. Ik denk dat ik zelfs mezelf graag zou kunnen blijven zien. Maar staat graag zien in verhouding met waardevol zijn? Zijn er dingen die ik graag zie die waardeloos zijn? Zijn er überhaupt waardeloze dingen? Of zijn alle dingen waardeloos? Zijn er waardeloze mensen?

A real work, like a real love, takes not only passion but a certain daily, obsessive, tenacious, illogical form of insanity to keep it alive. Once you have experienced the real essence at the beginning of the affair with a work, the task, as in a marriage, is to keep the work, the company, the initial image with which we fell in love, alive. We want to be surprised again and again by where our work takes us and what kind of person we are becoming as we follow it. Like a love, or a sense of our selves, we can nibble and negotiate at the edges but the central core of the relationship is actually nonnegotiable.

[David Whyte: The Three Marriages, 80]

groots

In de late zomer van 2026 organiseert Allez, Chantez! zelf twee mega-zangsessies. Tijdens de gesprekken met partners valt het ons op dat we hiermee iets nieuws doen: wij bepalen alle regels. Tot dusver lieten we ons altijd omkaderen door het initiatief van anderen. Daarmee gaven we veel uit handen. Nu is dat anders. In ruil voor het financiële risico mogen we alle keuzes zelf maken: de locatie, de inkleding, de verwelkoming, de duurtijd van het evenement, de artistieke invulling, de mogelijkheden voor deelnemers om bij te dragen, de drankaangelegenheid, de communicatie, …….. alles-alles-alles komt nu uit onze eigen koker. Dat is niet alleen megaspannend, maar is iets waar ik superhard naar uitkijk.

inclusie

Wat is jullie connectie? Hoe was het voor jullie? Wat brengt jullie hier? … Die vragen stel ik wanneer ik na zo’n zangsessie met de mensen ga praten. Nu volgde er een korte stilte in het groepje waar ik me bij had aangesloten: “Euh… wij zijn getuigen van Jehova,” klonk toen. Gegniffel vanaf hun kant, verbazing vanaf de mijne. “Mogen jullie dat dan, hier komen zingen?” flitste tussen mijn lippen door. Geloof me: tijdens zo’n optreden sta ik zo AAN dat mijn reacties heel spontaan en ongefilterd in de ether gezwierd worden. En geloof me: nu was dat niet anders… en ik schaamde me. Er ontstond een gesprek over hoe bijzonder het was dat we het hierover konden hebben. In mijn binnenste ontstond een polonaise met confetti en Olé! Olé! Olé! Waarom? Dit is de diversiteit waarvan ik niet eens wist dat ik ervan droomde. Dit is inclusie zoals het moet: je weet niet wie er allemaal in de zaal staat, maar iedereen heeft zijn eigen achtergrond en geniet van hetzelfde. I love it! 

zangsessie bij Ha Concerts

Aan het begin van elke sessie wensen we achter de schermen wat de sessie mag brengen: “Ik zou graag nog eens voelen dat ik hier goed in ben,” bloosde ik. Daarmee vatte mijn nieuwsgierigheid post en liet ik los-los-los: vrije val en ondervinden of je vleugels het houden. Ik genoot van de snelheid en de connectie met de mensen. Ik was niet bezig met ‘goed’. De tijd vloog. Voor we het wisten zaten we aan het laatste lied. Damdamdam, damdamwiedoewiedoewie (Zeg eens meisje – Paul Severs)… Conclusie: dit is geen kwestie van ‘goed’. Dit is wat ik doe. Dit is wat ik kan doen om mensen samen te brengen. En ze komen en ze blijven komen en velen van hen zijn blij. Dat is alles.

fit

Voor de rest van m’n artiestenleven wil ik fit zijn. Dat is niet voor eventjes of voor nu. Dat gaat niet over kilo’s kwijtraken of over een gewijzigde lichaamsvorm. Veel beter: dat gaat over dansend kunnen zingen. Dat gaat over grote dirigerende bewegingen kunnen maken en tegelijk een veelkleurig, rond stemgeluid kunnen produceren. Dat gaat over moeiteloos volle klanken maken tot het einde van de muzikale zin. 

Fitheid, dat behelst moeiteloos volhouden, een ontspannen houding, een toegewijde concentratie, een getraind gehoor en een routineuze klankontwikkeling. Dat is iets om kei-keihard naar uit te kijken.

onzeker

Tijdens een gesprek met beslissingsmakers in de cultuursector botste ik op mijn eigen onzekerheid als artiest. In de nasleep van dat gesprek besefte ik dat ik me verschuil. Dat verstoppertje belet me om verantwoordelijkheid te nemen voor wat ik wil bereiken. 

Concreet gebruik ik anderen als excuus om niet uit te spreken wat ik wens of nodig heb. Zij zouden eerst voor goedkeuring, erkenning of begrip moeten zorgen. Ik wacht tot ze me opmerken en tot ze laten merken dat ze (in) me geloven. Pas dan zal ik zeggen wat ik wil of nodig heb. Pas dan maak ik mijn dromen kenbaar.

Veel liever wil ik vanaf nu niet meer wachten op een JA van een ander voor ik de lat leg waar ik ze hebben wil. De veiligheid die ik hiervoor nodig heb vind ik in mezelf en bondgenoten. Er zijn altijd mensen nabij waarmee ik de donkerte durf laten komen. De onzekerheid zal er niet minder door worden. Dat hoeft ook niet.

Een ander besef dat me te binnen viel was het logische gevolg van pionierswerk. In mijn werk neem ik de rol op van pionier. Onderdeel daarvan is dat je het pad vrijmaakt voor degenen die na jou komen. Inherent aan dat werk is dat je te maken krijgt met veel weerstand. Tegenstribbelen van mensen mag ik als de norm beschouwen. Tegelijk is het logisch dat er mensen in je voetsporen treden en dat je daar soms een emotionele weerslag van krijgt. Ik ben geen slecht mens omdat ik daar vanalles bij voel.

onbestemde pijn

Er zit een dikke pijnlaag in mijn voorhoofd. Ze komt me zo nieuw, onbekend en onbestemd voor dat ik niet weet hoe ik ermee kan navigeren. De ene keer klaart ze op na een milde pijnstiller, de andere keer niet. Dan weer wel na een straffe pijnstiller, dan weer niet. Of na een meditatie-oefening, of niet. Of na een wandeling, of niet. … Sinds de nieuwe preventieve pijnmedicatie is het weer giswerk geworden.

leunen

“Het is al goed,” zegde ik tegen een vriendin. Ze heeft al zoveel gerealiseerd. Het moet niets méér te worden voor het goed is wat ze doet. Die uitdrukking doet me denken aan wat we vroeger te horen kregen als we druk of groots werden in onze uitspraken: “Het is al goed, hé zeg?!” De klemtoon lag anders. “Het is al goed,” betekent iets anders dan “Het is al goed”. Toen werd je verzocht om je in te houden en om zeker niet te overdrijven. Nu kan ik het ook zien als een geuzenuitspraak. Precies omdat er ook dat oude mee bedoeld kan worden, vind ik dat nieuwe zo goed.

goed

“Het is al goed,” zegde ik tegen een vriendin. Ze heeft al zoveel gerealiseerd. Het moet niets méér te worden voor het goed is wat ze doet. Die uitdrukking doet me denken aan wat we vroeger te horen kregen als we druk of groots werden in onze uitspraken: “Het is al goed, hé zeg?!” De klemtoon lag anders. “Het is al goed,” betekent iets anders dan “Het is al goed”. Toen werd je verzocht om je in te houden en om zeker niet te overdrijven. Nu kan ik het ook zien als een geuzenuitspraak. Precies omdat er ook dat oude mee bedoeld kan worden, vind ik dat nieuwe zo goed.

mensen

De vele kansen die ik kreeg en creëerde tijdens de afgelopen tien jaar ondernemerschap, daar ben ik heel fier op. Ook op de besluiten die ik maakte en de accolades die we mochten ontvangen… Maar vooral (vooral!) op de mensen die ik mocht leren kennen. Elk van die mensen veranderde het pad waarop ik mijn dromen tot leven wekte. Elke herinnering met hen is een trofee. Natuurlijk is er ook spijt over wat ik niet beter kon zeggen of doen, en spijt over de teleurstellingen en afwijzingen. Maar het besef dat dit een onderneming van en voor mensen is, zet al die spijt in een verhouding die sowieso licht en helder uitdraait. Schaduw en licht. Ik zal niet zeggen dat de slechte zaken de goede beter maakten. Tegelijk kunnen ze niet zonder elkaar.

thuiskomen

Hoe blij kan een mens zijn met een administratieve keuze? Precies tien jaar geleden stapte ik een ondernemingsloket binnen en vroeg ik mijn BTW-nummer aan. Ik herinner me dat ik even later de parking opwandelde en dat de deur achter me dichtviel. Er overviel me een rust die ik niet kende en in gedachten hoorde ik: “Aaah… hiér moet ik zijn…” 

Van dat besluit heb ik nog geen minuut spijt gehad. De onzekerheid en druk die het met zich meebrengen zijn reëel. Tegelijk wegen ze niet op tegen de vrijheid en verantwoordelijkheid die me als een vis in het water laten voelen. “Ik ben hier graag,” hoor ik vandaag.

Doe het zelf 💢 Omgekeerd verrassingsfeest

Voor de tiende verjaardag van mijn leven als zelfstandig ondernemer organiseerde ik een omgekeerd verrassingsfeest. Dit concept is een aanrader voor iedereen die zichzelf al eens graag uitdaagt en die van feestjes houdt. Benieuwd naar hoe dat werkt?

  • Bepaal zelf waar, wanneer en waarom je een feestje wil organiseren. 
  • Nodig de mensen uit die je leuk vindt en waar je nieuwsgierig naar bent. 
  • Zeg hen dat je hen er heel graag bij hebt, maar dat het ook oké is als dat niet zo is. 
  • Vraag hen expliciet om NIET te verwittigen of ze erbij zullen zijn of niet. 
  • Zoek een bar waar ze ook blij worden van dit idee en waar je een vlotte betalingsregeling kan treffen.
  • Ga naar de bar en bestel iets om te drinken. Blijf ademen. Kijk wie er komt opdagen. Voel wat er te voelen is.

rol

Tijdens een teammeeting bouwden we voort op collectieve wijsheid. Iedereen brainstormde een bepaalde tijdsduur, los van elkaar over volgende thema’s: 

  • 4 minuten 44 seconden over Allez, Chantez!
  • 3 minuten 33 seconden over Singfluencers 
  • 2 minuten 22 seconden over generositeit
  • 1 minuut 11 seconden over je eigen rol in dit geheel

Daarna vertelden we samen het verhaal waar we aan werken. Bij de bespreking van hun rolomschrijvingen merkte ik dat ik bij iedere persoon wat meer achteruit leunde. Ik ben zo fier dat deze kanjers voor mij willen werken. En wanneer een pianiste zich omschrijft als degene die stabiliteit biedt waardoor alle anderen kunnen loslaten, dan weet je dat je je beide pollekes mag kussen. Niet alleen omdat ze het zo goed begrijpt, maar ook omdat ze daar zo goed in is! Ik mag mijn podiumwerk vanuit een zetel doen omdat zij het me zo comfortabel maken. Dankbaarheid troef hier!

hulp

Ik vroeg haar: “Wil jij me helpen om mijn zelfvertrouwen als artiest te versterken? Mijn hoofd weet al hoe het zit. Mijn lijf durft er nog niet in berusten. Daardoor wankel ik. En dat mag wel, maar dat hoeft niet. Het mag anders nu.” En ze zei: “Ja.” Goede vooruitzichten voor het nieuwe jaar!

fit

Ik zou heel-heel graag een fitte artieste zijn die haar stem zuiver en ondersteund kan gebruiken. Het hoeft niet altijd corréct te klinken, maar wel MIJ, wel zuiver Annelore. Een zuiver stemgeluid dat is opgewarmd,dat bewust wordt aangezet en dat zich kan oprichten uit een fundament, dat vibreert en knettert. Mijn stem als instrument. En mijn lichaam als veilige context waarin dat stemgeluid zich in alle comfort en nieuwsgierigheid kan vormen. Dáárvoor heb ik fitheid nodig, en techniek en geduld en discipline en aandacht.

RADIO Allez, Chantez!

Een van onze bestuursleden zong voor het eerst met Allez, Chantez! mee tijdens de lockdowns van COVID-19. Toen ze hoorde dat we aan een radio-zangproject werken, legde ze de link met de livestream-sessies die we toen opvoerden: “Kijk nog eens naar zo’n aflevering. En bevraag deelnemers van toen over wat dat voor hen betekende. Velen zongen toen vanuit eenzaamheid en uitzichtloosheid mee. Dat zal nu niet anders zijn.” Ik hou ervan dat anderen puzzelstukjes aandragen. Natuurlijk bouwt dit verder op wat we toen deden. Er is al een basis!

bestuursraad

Klik! Tijdens de vierde bestuursvergadering met dit nieuwe bestuur klikten onze stemmen, gedachten en intenties in elkaar. De testvlucht is achter de rug. Hier lieten bestuurders zich zien, openlijk kwetsbaar, en ontstond er iets dat op vuurwerk leek. In zo’n omgeving durf ik spelen. In zo’n omgeving durf ik vragen. En tijdens zo’n interactie bouwt er zich een bom van dankbaarheid op. Mijn ogen blinken dan en ik voel iets dat op geluk lijkt. En dat op een bestuursveragdering?! Serieus?! Het kan!

collectief rouwen

Wat als we grote-grooooote zangsessies organiseren om de mensen die we missen samen te bezingen? Om stem te geven aan ons verdriet? Om hun afwezigheid aanwezig te laten zijn? Om samen stil én luid te worden? En wat als we dat doen op inspirerende plekken waar we anders niet zouden mogen komen? …………… Mijn dromer draait overuren.

wrijving

Een van m’n mentoren verwees vaak naar het beeld: “Om te blinken is er wrijving nodig.” Tijdens het partneroverleg was het niet enkel wrijving, maar kwam het ook tot een botsing. De ‘toek’ die we daarmee kregen doet me sterk twijfelen of het de moeite is om deze brokstukken op te blinken. We zouden nog kunnen toewerken naar een spiegelbol… (twijfel twijfel…)

An sich kon ik opluchting voelen omdat we eindelijk inzicht kregen in een verschillende opvatting over de basis van onze samenwerking. Tegelijk voelde ik me gekwetst over hoe zij dat onder woorden brachten. En tegelijk voelde ik frustratie omdat er zo weinig gedeelde mentale ruimte was om te bevragen wat de ander precies bedoelde met zijn uitspraken. Ik wandelde naar buiten met een knoop in m’n maag alsof ik mot gehad had. 

[Hannah] Arendt simply didn’t believe that charity should be a political principle. Far better to fix things so that people did not end up in death and concentration camps, exiled and vulnerable, in the first place. Charity, as she would argue, as is also case with violence, is a failure of politics.

[Lyndsey Stonebridge: We are free to change the world – Hannah Arendt’s lessons in love and disobedience, 100]

circus

Wat als je mag samenwerken met een circusorganisatie? Met een kliek mensen die de mooiste decors maakt en de meest fantasierijke omgevingen schept? Wat kan Allez, Chantez! dan worden? Wat voor artiest kan ik dan worden? Hoe kan ik mezelf dan heruitvinden? Oh my lordie… daar word ik warm van!

lees oudere berichten