scheepsjournaal Fred – Explore the bright side

Ahoi, iedereen die van onderweg-zijn houdt en die benieuwd is naar wereldvrede. Ik ben op ontdekkingsreis vertrokken. Hier lees je mijn scheepsjournaal ‘Fred’. In het Noors betekent fred vrede. Ik ben dus onderweg naar Fred. Vanaf nu mag je me Freddie noemen.

Je leest hier een omgekeerd relaas van mijn reis: het bovenste item is het laatste.

Peace Pigeons

De eerste aflevering van mijn nieuwsbrief ging de deur uit. Vanaf nu kan je alle lessen die ik onderweg leer ook ontvangen in je mailbox. Iedereen die instapt ontvangt de eerste aflevering, of je nu gisteren inschreef of dat binnen een half jaar doet. Zo nemen communicatiewonder Claire en ik je mee in m’n generositeitsonderzoek en mijn zoektocht naar wat mensen vlot verbindt met elkaar.

jubilea

Zowel pianiste Saskia als pianist Ilja vieren volgend jaar hun tienjarig jubileum bij Allez, Chantez! Hoe Fijn Is Dat???!! Ik voel me bevoorrecht dat ik met zo’n toppers mijn ding mag doen. Zij bieden het comfort dat ik als basis mag nemen voor mijn dirigeren.

zangsessie in Wintercircus Gent

“Als je je werk in deze zaal kan doen, kan je het in elke zaal,” vertelde de event manager van het Wintercircus me. De akoestiek deed me inderdaad even wankelen, nog versterkt door de emotionele wiebeligheid van mijn artiest van de afgelopen weken. Toch verbaasde ik mezelf en vroeg ik tijdens de pauze hulp aan technieker Bryzze en pianist Ilja… om van daaruit mezelf heruit te vinden. Denk aan de feniks die oprijst uit haar assen. Ik amuseerde me. Ik kon voelen hoe graag de mensen daar waren. Het plezier dat zij maakten kon nu ook bij mij binnenkomen en ik genoot van hoe zij zongen, samen, met hun buurzangers.

930 zangers… het was lang geleden dat ik nog eens zo’n grote groep mocht helpen om voluit te klinken. Maar natuurlijk kan ik dat. Soms is het vooral ongelofelijk dat ik dat zelf niet helemaal geloof. Dan lijkt het alsof ik verstrikt geraak in zelftwijfel en onzekerheid. Maar dit is wat ik doe. Ik ben die vrouw die haar wereld samen laat zingen. En vandaag was die wereld 930 zangers én ik.

impact

Het gemiddeld aantal zangers per show steeg in 2025 van 313 naar 370. We laten nu met zeven shows minder evenveel mensen samen zingen als vorig jaar. Dat vind ik een fijn besef. De groepen worden groter. Door de theorie van Collective Effervescence kan ik ook stellen dat we met die grotere groepen meer impact maken. Des te groter de groep des te sterker komen de boodschappen die we poneren binnen bij de mensen. We maakten in 2025 dus met minder sessies meer impact. Coolio!

uitkijken

Waar ik bijzonder hard naar uitkijk is dat ik volgend jaar een radioprogramma mag maken. Duizenden mensen kunnen dan meezingen vanuit hun auto of woonkamer, alleen of samen met anderen. Wordt dit de meest laagdrempelige manier om werkelijk iedereen te kunnen bereiken?

lijstjes

Wat trekt me aan om te willen helpen?

Anderen zien openbloeien
Grote emoties mee-voelen met anderen
…

Wat weerhoudt me ervan om anderen te helpen?

Bekeken worden
Angst om iets verkeerds te doen
Het besef dat het ongepast is om te helpen
…

familiefeesten

Deze gesprekken wil ik (leren) voeren: “En, wat heb jij de afgelopen weken nog geleerd? Wat houdt jou bezig de laatste tijd? Waarom doe jij wat je doet? Waar droom jij van? Wat wil je graag leren de komende tijd? …”

geld

Zij die voldoende geld hebben, betalen vaak veel geld voor een uitgedunde ervaring van alledaagse diensten. Denk aan reizen in eerste klasse, concerten beleven via VIP-tickets, al je eten online bestellen en thuis laten leveren. Ik ben ervan overtuigd dat zij daarmee ook een stuk ongeluk kopen: de prijs voor een plekje buiten de samenleving waarin je al die verschillende mensen kan tegenkomen is duur. Het gevoel van afscheiding is zuur.

medicatie

Sinds vier maanden probeer ik een nieuw medicijn tegen chronische migraine uit. Het werkt. Hoewel mijn lichaam er nog niet helemaal uit is wat ze ermee moet, kan ik vaststellen dat ik minder vaak een zware migraineaanval moet doorstaan. Toch zit er een voos haakje aan: als mijn hoofdpijnsituatie niet nog grondig verbetert, dan is de verbetering niet voldoende om het medicijn nog langer te laten terugbetalen door de mutualiteit. Een rekening van zesduizend euro per jaar zit er dan aan te komen. Soms vraag ik me af of dit allemaal echt gebeurt.

verzekeringen

Ik kreeg een brief waarin een controle-arts van de verzekering voor gewaarborgd inkomen vertelt dat hij vindt dat ik minder ziek ben dan mijn huisarts en neurologe me voorspiegelen. Volgens hem kan ik harder / meer uren werken dan ik nu doe. Dat besluit baseert hij op de tien minuten durende hakkelige conversatie die ik elke drie maanden in zijn kabinet mag doorbrengen.

Los van het feit dat dat ik dat hilarisch kan vinden, is dat ook triestig in zovele opzichten. Niet in het minste omdat die controle-arts een jonge gast is die jarenlang gestudeerd heeft om dan van alle empathie ontdaan mensen zogezegd objectief en onpartijdig te evalueren. Ik kan nu mijn huisdokter en neurologe een tegenevaluatie laten opmaken. Gelukkig nemen zij standaard meer dan tien minuten tijd om naar mijn verhaal te luisteren. Zal ik al die mensen eens uitnodigen om bij Allez, Chantez! te komen zingen? Of wordt het dan helemaal verwarrend? “Wat staat die zieke vrouw daar op dat podium te stralen?”

luisteren

Luister ik liever naar mensen omdat in het spreken een mogelijks kwetsen schuilt?

ik moet niet vergeten dat ik dit alles met een gekwetst lichaam te doen heb. Waarom vergeet ik dat steeds?

Making room for our own fears, we suddenly have room for the fears of others. Once we have renounced the need to live without suffering, to be special, to be exempt from the losses and doubts that have afflicted all people since the beginning of time, we can see the difficulty of others without being afraid ourselves. […] We can be present, we can give them a listening ear; we can even be helpful and useful to them.

[The Three Marriages [David Whyte, 258]

groei

Ik hoor je twijfelen in je diepe binnenste. Ik zie je wiebelen in je artiestenhart. Het ziet er moeilijk uit wat je nu doet. En toch laat je 930 mensen samen zingen met een kunde waar ik zo-zo trots op ben. Vakmanschap. Superknap.

Ik vermoed dat je de afgelopen tijd een niveau hoger gespeeld raakte, hoewel dat nu allesbehalve zo voelt. Wellicht ben je bang voor wat nu komen zal. Maar wat nu lijkt op een terugval, zal groei blijken te zijn.

opdagen

Ik wil plaatsen creëren waar vreemden vrienden worden, waar mensen zich niet alleen voelen, waar ze voelen dat ze niet hadden mogen ontbreken, waar ze voluit kunnen zingen en vergeten of ze dat goed kunnen of niet. Ook ik mag daar gewoon opdagen. Ik hoef daarvoor niets meer te worden of zijn. Als ik wakker ben en mijn intentie zit juist, dan komt de magie vanzelf.

aantallen

In de aanloop naar de grote Wintercircus-sessie hoor ik mezelf druk opleggen. Ik heb iets te bewijzen, zo klinkt het wel. Ik besef ook dat ik de honderdtallen waarmee ik reken niet meer naar waarde schat. Het is alsof ik de zevenhonderdste zanger waardevoller ben gaan vinden dan de zeventiende of tweehonderdvijftigste. In dat besef word ik rustig en zacht. Ik hoef geen waarde te destilleren uit het aantal mensen dat met mij wil meezingen. Net zoals ik er geen waardeverlies aan moet koppelen wanneer er xx mensen weggaan omdat ze het niet leuk vinden of mij ronduit irritant of lelijk of stom. Ik vraag me af of ik minder waardevol zou zijn als het vermeende succes van Allez, Chantez! zou stoelen op een schandalig opzet. Wat als ik corrupt blijk te zijn? Ook de verontwaardiging en het verdriet dat hieruit ontstaat zullen waardevolle resultaten voortbrengen. Maar wat zegt dat over mijn waarde? Er zullen nog altijd mensen me graag zien, geloof ik. Ik denk dat ik zelfs mezelf graag zou kunnen blijven zien. Maar staat graag zien in verhouding met waardevol zijn? Zijn er dingen die ik graag zie die waardeloos zijn? Zijn er überhaupt waardeloze dingen? Of zijn alle dingen waardeloos? Zijn er waardeloze mensen?

A real work, like a real love, takes not only passion but a certain daily, obsessive, tenacious, illogical form of insanity to keep it alive. Once you have experienced the real essence at the beginning of the affair with a work, the task, as in a marriage, is to keep the work, the company, the initial image with which we fell in love, alive. We want to be surprised again and again by where our work takes us and what kind of person we are becoming as we follow it. Like a love, or a sense of our selves, we can nibble and negotiate at the edges but the central core of the relationship is actually nonnegotiable.

[The Three Marriages [David Whyte, 80]

groots

In de late zomer van 2026 organiseert Allez, Chantez! zelf twee mega-zangsessies. Tijdens de gesprekken met partners valt het ons op dat we hiermee iets nieuws doen: wij bepalen alle regels. Tot dusver lieten we ons altijd omkaderen door het initiatief van anderen. Daarmee gaven we veel uit handen. Nu is dat anders. In ruil voor het financiële risico mogen we alle keuzes zelf maken: de locatie, de inkleding, de verwelkoming, de duurtijd van het evenement, de artistieke invulling, de mogelijkheden voor deelnemers om bij te dragen, de drankaangelegenheid, de communicatie, …….. alles-alles-alles komt nu uit onze eigen koker. Dat is niet alleen megaspannend, maar is iets waar ik superhard naar uitkijk.

inclusie

Wat is jullie connectie? Hoe was het voor jullie? Wat brengt jullie hier? … Die vragen stel ik wanneer ik na zo’n zangsessie met de mensen ga praten. Nu volgde er een korte stilte in het groepje waar ik me bij had aangesloten: “Euh… wij zijn getuigen van Jehova,” klonk toen. Gegniffel vanaf hun kant, verbazing vanaf de mijne. “Mogen jullie dat dan, hier komen zingen?” flitste tussen mijn lippen door. Geloof me: tijdens zo’n optreden sta ik zo AAN dat mijn reacties heel spontaan en ongefilterd in de ether gezwierd worden. En geloof me: nu was dat niet anders… en ik schaamde me. Er ontstond een gesprek over hoe bijzonder het was dat we het hierover konden hebben. In mijn binnenste ontstond een polonaise met confetti en Olé! Olé! Olé! Waarom? Dit is de diversiteit waarvan ik niet eens wist dat ik ervan droomde. Dit is inclusie zoals het moet: je weet niet wie er allemaal in de zaal staat, maar iedereen heeft zijn eigen achtergrond en geniet van hetzelfde. I love it!

zangsessie bij Ha Concerts

Aan het begin van elke sessie wensen we achter de schermen wat de sessie mag brengen: “Ik zou graag nog eens voelen dat ik hier goed in ben,” bloosde ik. Daarmee vatte mijn nieuwsgierigheid post en liet ik los-los-los: vrije val en ondervinden of je vleugels het houden. Ik genoot van de snelheid en de connectie met de mensen. Ik was niet bezig met ‘goed’. De tijd vloog. Voor we het wisten zaten we aan het laatste lied. Damdamdam, damdamwiedoewiedoewie (Zeg eens meisje – Paul Severs)… Conclusie: dit is geen kwestie van ‘goed’. Dit is wat ik doe. Dit is wat ik kan doen om mensen samen te brengen. En ze komen en ze blijven komen en velen van hen zijn blij. Dat is alles.

fit

Voor de rest van m’n artiestenleven wil ik fit zijn. Dat is niet voor eventjes of voor nu. Dat gaat niet over kilo’s kwijtraken of over een gewijzigde lichaamsvorm. Veel beter: dat gaat over dansend kunnen zingen. Dat gaat over grote dirigerende bewegingen kunnen maken en tegelijk een veelkleurig, rond stemgeluid kunnen produceren. Dat gaat over moeiteloos volle klanken maken tot het einde van de muzikale zin.

Fitheid, dat behelst moeiteloos volhouden, een ontspannen houding, een toegewijde concentratie, een getraind gehoor en een routineuze klankontwikkeling. Dat is iets om kei-keihard naar uit te kijken.

onzeker

Tijdens een gesprek met beslissingsmakers in de cultuursector botste ik op mijn eigen onzekerheid als artiest. In de nasleep van dat gesprek besefte ik dat ik me verschuil. Dat verstoppertje belet me om verantwoordelijkheid te nemen voor wat ik wil bereiken.

Concreet gebruik ik anderen als excuus om niet uit te spreken wat ik wens of nodig heb. Zij zouden eerst voor goedkeuring, erkenning of begrip moeten zorgen. Ik wacht tot ze me opmerken en tot ze laten merken dat ze (in) me geloven. Pas dan zal ik zeggen wat ik wil of nodig heb. Pas dan maak ik mijn dromen kenbaar.

lees meer

Veel liever wil ik vanaf nu niet meer wachten op een JA van een ander voor ik de lat leg waar ik ze hebben wil. De veiligheid die ik hiervoor nodig heb vind ik in mezelf en bondgenoten. Er zijn altijd mensen nabij waarmee ik de donkerte durf laten komen. De onzekerheid zal er niet minder door worden. Dat hoeft ook niet.

Een ander besef dat me te binnen viel was het logische gevolg van pionierswerk. In mijn werk neem ik de rol op van pionier. Onderdeel daarvan is dat je het pad vrijmaakt voor degenen die na jou komen. Inherent aan dat werk is dat je te maken krijgt met veel weerstand. Tegenstribbelen van mensen mag ik als de norm beschouwen. Tegelijk is het logisch dat er mensen in je voetsporen treden en dat je daar soms een emotionele weerslag van krijgt. Ik ben geen slecht mens omdat ik daar vanalles bij voel.

onbestemde pijn

Er zit een dikke pijnlaag in mijn voorhoofd. Ze komt me zo nieuw, onbekend en onbestemd voor dat ik niet weet hoe ik ermee kan navigeren. De ene keer klaart ze op na een milde pijnstiller, de andere keer niet. Dan weer wel na een straffe pijnstiller, dan weer niet. Of na een meditatie-oefening, of niet. Of na een wandeling, of niet. … Sinds de nieuwe preventieve pijnmedicatie is het weer giswerk geworden.

leunen

“Het is al goed,” zegde ik tegen een vriendin. Ze heeft al zoveel gerealiseerd. Het moet niets méér te worden voor het goed is wat ze doet. Die uitdrukking doet me denken aan wat we vroeger te horen kregen als we druk of groots werden in onze uitspraken: “Het is al goed, hé zeg?!” De klemtoon lag anders. “Het is al goed,” betekent iets anders dan “Het is al goed”. Toen werd je verzocht om je in te houden en om zeker niet te overdrijven. Nu kan ik het ook zien als een geuzenuitspraak. Precies omdat er ook dat oude mee bedoeld kan worden, vind ik dat nieuwe zo goed.

goed

mensen

De vele kansen die ik kreeg en creëerde tijdens de afgelopen tien jaar ondernemerschap, daar ben ik heel fier op. Ook op de besluiten die ik maakte en de accolades die we mochten ontvangen… Maar vooral (vooral!) op de mensen die ik mocht leren kennen. Elk van die mensen veranderde het pad waarop ik mijn dromen tot leven wekte. Elke herinnering met hen is een trofee. Natuurlijk is er ook spijt over wat ik niet beter kon zeggen of doen, en spijt over de teleurstellingen en afwijzingen. Maar het besef dat dit een onderneming van en voor mensen is, zet al die spijt in een verhouding die sowieso licht en helder uitdraait. Schaduw en licht. Ik zal niet zeggen dat de slechte zaken de goede beter maakten. Tegelijk kunnen ze niet zonder elkaar.

thuiskomen

Hoe blij kan een mens zijn met een administratieve keuze? Precies tien jaar geleden stapte ik een ondernemingsloket binnen en vroeg ik mijn BTW-nummer aan. Ik herinner me dat ik even later de parking opwandelde en dat de deur achter me dichtviel. Er overviel me een rust die ik niet kende en in gedachten hoorde ik: “Aaah… hiér moet ik zijn…”

Van dat besluit heb ik nog geen minuut spijt gehad. De onzekerheid en druk die het met zich meebrengen zijn reëel. Tegelijk wegen ze niet op tegen de vrijheid en verantwoordelijkheid die me als een vis in het water laten voelen. “Ik ben hier graag,” hoor ik vandaag.

Doe het zelf 💢 Omgekeerd verrassingsfeest

Voor de tiende verjaardag van mijn leven als zelfstandig ondernemer organiseerde ik een omgekeerd verrassingsfeest. Dit concept is een aanrader voor iedereen die zichzelf al eens graag uitdaagt en die van feestjes houdt. Benieuwd naar hoe dat werkt?

Bepaal zelf waar, wanneer en waarom je een feestje wil organiseren.
Nodig de mensen uit die je leuk vindt en waar je nieuwsgierig naar bent.
Zeg hen dat je hen er heel graag bij hebt, maar dat het ook oké is als dat niet zo is.
Vraag hen expliciet om NIET te verwittigen of ze erbij zullen zijn of niet.
Zoek een bar waar ze ook blij worden van dit idee en waar je een vlotte betalingsregeling kan treffen.
Ga naar de bar en bestel iets om te drinken. Blijf ademen. Kijk wie er komt opdagen. Voel wat er te voelen is.

rol

Tijdens een teammeeting bouwden we voort op collectieve wijsheid. Iedereen brainstormde een bepaalde tijdsduur, los van elkaar over volgende thema’s:

4 minuten 44 seconden over Allez, Chantez!
3 minuten 33 seconden over Singfluencers
2 minuten 22 seconden over generositeit
1 minuut 11 seconden over je eigen rol in dit geheel

Daarna vertelden we samen het verhaal waar we aan werken. Bij de bespreking van hun rolomschrijvingen merkte ik dat ik bij iedere persoon wat meer achteruit leunde. Ik ben zo fier dat deze kanjers voor mij willen werken. En wanneer een pianiste zich omschrijft als degene die stabiliteit biedt waardoor alle anderen kunnen loslaten, dan weet je dat je je beide pollekes mag kussen. Niet alleen omdat ze het zo goed begrijpt, maar ook omdat ze daar zo goed in is! Ik mag mijn podiumwerk vanuit een zetel doen omdat zij het me zo comfortabel maken. Dankbaarheid troef hier!

hulp

Ik vroeg haar: “Wil jij me helpen om mijn zelfvertrouwen als artiest te versterken? Mijn hoofd weet al hoe het zit. Mijn lijf durft er nog niet in berusten. Daardoor wankel ik. En dat mag wel, maar dat hoeft niet. Het mag anders nu.” En ze zei: “Ja.” Goede vooruitzichten voor het nieuwe jaar!

fit

Ik zou heel-heel graag een fitte artieste zijn die haar stem zuiver en ondersteund kan gebruiken. Het hoeft niet altijd corréct te klinken, maar wel MIJ, wel zuiver Annelore. Een zuiver stemgeluid dat is opgewarmd,dat bewust wordt aangezet en dat zich kan oprichten uit een fundament, dat vibreert en knettert. Mijn stem als instrument. En mijn lichaam als veilige context waarin dat stemgeluid zich in alle comfort en nieuwsgierigheid kan vormen. Dáárvoor heb ik fitheid nodig, en techniek en geduld en discipline en aandacht.

RADIO Allez, Chantez!

Een van onze bestuursleden zong voor het eerst met Allez, Chantez! mee tijdens de lockdowns van COVID-19. Toen ze hoorde dat we aan een radio-zangproject werken, legde ze de link met de livestream-sessies die we toen opvoerden: “Kijk nog eens naar zo’n aflevering. En bevraag deelnemers van toen over wat dat voor hen betekende. Velen zongen toen vanuit eenzaamheid en uitzichtloosheid mee. Dat zal nu niet anders zijn.” Ik hou ervan dat anderen puzzelstukjes aandragen. Natuurlijk bouwt dit verder op wat we toen deden. Er is al een basis!

bestuursraad

Klik! Tijdens de vierde bestuursvergadering met dit nieuwe bestuur klikten onze stemmen, gedachten en intenties in elkaar. De testvlucht is achter de rug. Hier lieten bestuurders zich zien, openlijk kwetsbaar, en ontstond er iets dat op vuurwerk leek. In zo’n omgeving durf ik spelen. In zo’n omgeving durf ik vragen. En tijdens zo’n interactie bouwt er zich een bom van dankbaarheid op. Mijn ogen blinken dan en ik voel iets dat op geluk lijkt. En dat op een bestuursveragdering?! Serieus?! Het kan!

collectief rouwen

Wat als we grote-grooooote zangsessies organiseren om de mensen die we missen samen te bezingen? Om stem te geven aan ons verdriet? Om hun afwezigheid aanwezig te laten zijn? Om samen stil én luid te worden? En wat als we dat doen op inspirerende plekken waar we anders niet zouden mogen komen? …………… Mijn dromer draait overuren.

wrijving

Een van m’n mentoren verwees vaak naar het beeld: “Om te blinken is er wrijving nodig.” Tijdens het partneroverleg was het niet enkel wrijving, maar kwam het ook tot een botsing. De ‘toek’ die we daarmee kregen doet me sterk twijfelen of het de moeite is om deze brokstukken op te blinken. We zouden nog kunnen toewerken naar een spiegelbol… (twijfel twijfel…)

An sich kon ik opluchting voelen omdat we eindelijk inzicht kregen in een verschillende opvatting over de basis van onze samenwerking. Tegelijk voelde ik me gekwetst over hoe zij dat onder woorden brachten. En tegelijk voelde ik frustratie omdat er zo weinig gedeelde mentale ruimte was om te bevragen wat de ander precies bedoelde met zijn uitspraken. Ik wandelde naar buiten met een knoop in m’n maag alsof ik mot gehad had.

[Hannah] Arendt simply didn’t believe that charity should be a political principle. Far better to fix things so that people did not end up in death and concentration camps, exiled and vulnerable, in the first place. Charity, as she would argue, as is also case with violence, is a failure of politics.

[Lyndsey Stonebridge (We are free to change the world – Hannah Arendt’s lessons in love and disobedience, 100]

circus

Wat als je mag samenwerken met een circusorganisatie? Met een kliek mensen die de mooiste decors maakt en de meest fantasierijke omgevingen schept? Wat kan Allez, Chantez! dan worden? Wat voor artiest kan ik dan worden? Hoe kan ik mezelf dan heruitvinden? Oh my lordie… daar word ik warm van!